Prefabrik Modüler Hastane Gereksinimleri: Planlama Rehberi
Prefabrik modüler hastane; hasta odaları, muayene ve tedavi alanları, ameliyathane, yoğun bakım, laboratuvar ve destek birimleri gibi sağlık mahallerinin büyük ölçüde üretim tesisinde üretildiği ve sahada kısa sürede birleştirildiği sağlık yapısıdır. Salgın, afet ve kriz dönemlerinde hızlı kapasite artışı için, uzak bölgelerde ise kalıcı sağlık altyapısı için kullanılır. Bu rehber, bir prefabrik hastane veya sağlık tesisi planlanırken karşılanması gereken temel gereksinimleri özetler.
Prefabrik hastane ile sahra hastanesi arasındaki fark nedir?
- Prefabrik modüler hastane: Uzun süreli veya kalıcı kullanım için tasarlanır; betonarme bir hastaneyle aynı işlevleri ve teknik altyapıyı içerir.
- Sahra hastanesi: Kriz anında hızla konuşlandırılan, taşınabilir ve genellikle daha sınırlı kapsamlı sağlık birimidir. Konteyner tipi veya modifiye ISO üniteleriyle kurulabilir.
- Klinik ve sağlık merkezi: Birinci basamak sağlık hizmeti, muayene ve küçük müdahaleler için daha küçük ölçekli yapılardır.
Tasarımda karşılanması gereken temel gereksinimler
Fonksiyon şeması ve hasta akışı
Acil, poliklinik, yataklı servis, ameliyathane ve yoğun bakım gibi birimlerin birbirine göre konumu; hasta, personel, ziyaretçi, temiz ve kirli malzeme akışlarının birbirinden ayrılması esas alınır. Türkiye’deki projelerde Sağlık Bakanlığı’nın sağlık yapıları için yayımladığı asgari tasarım standartları, yurt dışı projelerde ise ülkenin sağlık otoritesinin veya işverenin şartnamesi esas alınır.
Enfeksiyon kontrolü ve hijyen
- Kolay temizlenebilir, derzsiz veya az derzli, antibakteriyel yüzeyler
- Zemin ve duvar birleşimlerinde süpürgelik kavisli detaylar
- Temiz ve kirli koridor ayrımı
- İzolasyon odalarında ön oda (anteroom) ve basınç kontrolü
İklimlendirme ve basınç kademeleri
Ameliyathaneler ve steril alanlar pozitif basınçla, bulaşıcı hastalık izolasyon odaları negatif basınçla çalışır. Hava değişim sayısı, filtrasyon sınıfı (HEPA dahil) ve sıcaklık-nem değerleri mahal bazında tanımlanır. Bu sistemlerin modüler yapı içinde yer alacağı tesisat boşlukları üretimden önce projelendirilmelidir. Karantina ve izolasyon ihtiyacı olan projeler için Katar’daki entegre konaklama ve karantina hastanesi projemiz bir örnektir.
Medikal gazlar ve kesintisiz enerji
Oksijen, medikal hava ve vakum gibi medikal gaz hatları; jeneratör ve kesintisiz güç kaynağı (UPS) ile beslenen kritik enerji hatları; hemşire çağrı ve hasta başı üniteleri tasarıma dahil edilir. Uzak sahalarda enerji ve su sürekliliği için bağımsız sistemler planlanır.
Yangın güvenliği
Yapı malzemelerinin yangına tepki sınıfı, yangın kompartımanları, kaçış yolları, yangın algılama ve söndürme sistemleri; Türkiye’de Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yurt dışında ise yerel yönetmelik veya şartnamede belirtilen standartlara göre projelendirilir. Hastanelerde yatağa bağımlı hastalar nedeniyle yatay tahliye stratejisi önemlidir.
Deprem ve yapısal dayanım
Sağlık yapıları, afet sonrasında da kesintisiz hizmet vermesi gereken binalardır. Türkiye’de Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne göre hesaplanır; çelik taşıyıcı sistemlerin hafifliği deprem yüklerini azaltan bir avantaj sağlar. Kar, rüzgâr ve tıbbi cihazların ağırlığı da hesaplara dahil edilir.
Hangi yapı sistemi kullanılır?
- Volümetrik 3D modül: Hasta odaları ve tekrar eden mahaller tesisatıyla birlikte üretim tesisinde tamamlanır; en kısa saha süresini sağlar.
- Hafif çelik bina: Kalıcı ve mimari açıdan esnek sağlık yapılarında kullanılır.
- Karma (hibrit) yapı: Ameliyathane, görüntüleme ve geniş açıklıklı mahaller ağır çelikle, servisler modüler sistemle oluşturulur. Dorçe’nin Venezuela’da hibrit yapı sistemiyle tamamladığı 4 x 160 yataklı hastane projesi bu yaklaşıma örnektir.
Planlama aşamasında hazırlanması gereken bilgiler
- Yatak kapasitesi ve birim listesi (acil, poliklinik, servis, yoğun bakım, ameliyathane, laboratuvar, görüntüleme)
- Kullanım süresi: acil durum, geçiş dönemi veya kalıcı kullanım
- Saha bilgileri: zemin, ulaşım, enerji ve su kaynakları
- Uygulanacak sağlık ve yapı mevzuatı ile işveren şartnamesi
- Tıbbi cihaz listesi ve tedarik sorumluluğu
- Hedef devreye alma tarihi
Dorçe’nin sağlık yapıları deneyimi
Dorçe; hastane, klinik, karantina ve izolasyon merkezi, sahra hastanesi ve sağlık merkezi projelerini tasarım, mühendislik, üretim, montaj ve devreye alma dahil anahtar teslim olarak gerçekleştirmektedir. Tamamlanmış örnekler için sağlık projelerimizi inceleyebilir, projeniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Prefabrik hastane kalıcı olarak kullanılabilir mi?
Evet. Prefabrik modüler hastaneler uzun süreli veya kalıcı kullanım için tasarlanabilir ve betonarme bir hastaneyle aynı işlevleri ve teknik altyapıyı içerebilir.
Prefabrik hastanede izolasyon odası yapılabilir mi?
Evet. Bulaşıcı hastalık izolasyon odaları ön oda ve negatif basınç kontrolüyle, ameliyathaneler ise pozitif basınçla tasarlanır; iklimlendirme ve filtrasyon sistemleri modüler yapı içinde projelendirilir.
Prefabrik hastane ile sahra hastanesi arasındaki fark nedir?
Prefabrik modüler hastane uzun süreli veya kalıcı kullanım için tam kapsamlı bir sağlık yapısıdır. Sahra hastanesi ise kriz anında hızla konuşlandırılan, taşınabilir ve genellikle daha sınırlı kapsamlı bir sağlık birimidir.
Prefabrik hastaneler depreme dayanıklı mıdır?
Sağlık yapıları, yürürlükteki deprem yönetmeliğine göre hesaplanır. Çelik taşıyıcı sistemlerin hafifliği deprem yüklerini azaltan bir avantaj sağlar.
